حسابداري كارشناسي شاهين دژ

این شهر بین ۳۶ درجه و۴۰ دقیقه عرض شمالی و۴۶ درجه و۳۴ دقیقه طول شرقی در ارتفاع ۱۴۰۶ متری از سطح دریا واقع شده‌است.

شهرستان شاهین‌دژ یکی از ۱۴ شهرستان استان آذربایجان غربی است که در قسمت جنوب شرقی این استان قرار دارد.  شهرستان شاهین‌دژ از سمت شمال به استان آذربایجان شرقی، از سمت جنوب به استان کردستان، از سمت جنوب غرب به شهرستان بوکان، از سمت شمال غرب به شهرستان میاندوآب و از سمت شرق به شهرستان تکاب محدود می‌گردد.

آخرین آمار قبل از تبدیل به شهرستان، در روزگاران گذشته بخش شاهین دژ یکی از بخش‌های شهرستان مراغه بود و در فاصله مستقیم ۸۵ کیلو متری جنوب شرق مراغه قرار گرفته و از شمال به دهستان آجرلو و دهستان چهاردولی از جنوب به شهرستان سقز از شرق به دهستان احمد آباد و دهستان تکاب از غرب به بخش بوکان محدود
می‌گشت. بخش شاهین دژ از دو دهستان به نام دهستان حومه و دهستان گوی آقاج و ۸۱ آبادی بزرگ و کوچک تشکیل و تعداد کل جمعیت با روستا ۱۸،۴۴۰ و روستاهای مهم آن، هاچه سو، هولاسو، قوزلو، محمودآباد و غیره بود.

پس از برقراری حکومت مشروطه در ایران طبق قانون مخصوصی که در سال ۱۲۸۵ شمسی (۱۳۲۵ قمری) به نام قانون تشکیل ایالات و ولایات به تصویب مجلس شورا رسید، و آذربایجان یکی از ۴ ایالت کشور محسوب شد. در سال ۱۳۱۶ شمسی کشور
ایران مرکب از ۱۰ استان بود و ایالت آذربایجان به دو استان غربی و شرقی تقسیم شد. و شهرستان شاهین دژ از این تاریخ جزو استان آذربایجان غربی شد.

شاهین‌دژ سرزمینی است که گروهای اجتماعی متنوع با آداب و رسوم و عقاید متفاوتی در آن سکنی گزیده‌اند از قبایل چادرنشین، عشایر، و روستائیان حافظ سنت‌ها و عادات دیرین گرفته تا شهر نشینان و اقلیت‌های مذهبی و نژادی مانند
(زرتشتیان، ارامنه، کرد و ترک)
هر یک فرهنگ مخصوص به خود را دارند. از کل جمعیت شهرستان ۸۹٫۹۹ درصد را مسلمانان و بقیه یعنی ۰٫۰۳ درصد زرتشتی و ۰٫۰۸ درصد را سایر ادیان (کلیمی، مسیحی و...) تشکیل می‌دهد.

در سال ۱۳۷۵ مساحت اراضی کشاورزی شهرستان شاهیندژ ۹۸۰۱۴ هکتار بوده‌است.
گندم (۴۶۵۰۵ تن)، جو (۲۲۹ تن)، علوفه(۷۵۵۶۲ تن)، و چغندر قند (۱۲۸۲۶ تن) از مهم‌ترین محصولات کشاورزی و زراعی شهرستان محسوب می‌شود. فعالیت دامداری و دامپروری در این شهرستان رونق خاصی داشته به طوریکه ۱۱ درصد از واحدهای دامی استان ۸٫۹ درصد تولید شیر ۸٫۱۰ درصد تولید گوشت قرمز، ۷٫۴ درصد تولید گوشت سفید و ۱٫۷ درصد تولید پشم استان از ناحیه این شهرستان تامین می‌گردد.

در سال ۱۳۸۱ وسعت شهرستان شاهیندژ در حدود ۲۸۳۹ کیلومتر مربع بوده و در حدود ۶٫۷ درصد از کل مساحت استان را به خود اختصاص داده بود. جمعیت شهرستان شاهین‌دژ در طبق سرشماری سال ۱۳۸۱ حدود ۱۰۴٬۸۱۴ نفر برآورد گردیده‌است که معادل ۷٫۳ درصد جمعیت استان می‌باشد. ۶، ۳۱ درصد جمعیت شهرنشین و ۴٫۶۸ درصد در مناطق روستایی ساکن می‌باشند در این سرشماری این شهرستان شامل یک نقطه شهری، دو بخش، هفت دهستان و ۲۰۹ آبادی با سکنه و ۲۰ آبادی خالی از سکنه بود.

تاریخ شاهین دژ

نام اصلي و قديمي شاهين دژ در زمان اورارتويي ها بر اساس مستندات اوكاني و بعد ها ساناكا
بوده در زمان ساساني به دليل موقعيت جغرافياي خواص و طبيعي كه مانند دژ طبيعي بود به شاهان دژ(شاه=بزرگان+دژ)نام گذاري شد. ولي پس از مدتي به دليل رشادتهاي فرزندان ان سرزمين در مبارزه با ظلم و جور به شاهين دژ تغيير نام داد و با ورود اسلام به اير ان صائين قلعه معروف شد ، صائین قلعه از ترکیب دو کلمه صائین و قلعه می‌باشد. صائین به معني شأن ، شوكت و بزرگي و معرب
کلمه شاهین (عقاب) می‌باشد در لغت به معنای نگهبان و نگهدارنده، (سایین در زبان ترکی به معنای پاک و منزه و بزرگ می‌باشد.) و قلعه نیز به معنی دژ یا دز است. و این نام گذاری به این دلیل بوده‌است که قبل از اسلام بسیاری از بزرگان دین زرتشت برای زیارت و نیایش به آتشکده آذرگشسب واقع در تخت سلیمان می‌رفتند، پس از طی مسافتی طولانی برای خستگی راه دنبال استراحتگاهی خنک و مناسب بودند، که به زیارتگاه (آتشکده) نیز نزدیک باشد. از این رو در محل کنونی شاهین دژ یعنی در ۳۰ کیلومتری غرب آتشکده بنایی ساختند که به مرور زمان تبدیل به شهر شد. و شاهین را نماد نگهبان برای قلعه (دژ) قراردادند.
همچنین در شمال شهرستان صخره‌هایی مرتفع مشهور به هلانه دال (لانه عقاب) معروفند وجود دارد.

شاهین دژ بیان گر مفهوم قلعه عقاب می‌باشد و تا زمان ساسانیان این منطقه به این نام مزین بوده‌است. ولی پس از ظهور دین مقدس اسلام و حمله اعراب نام آن به صائین قلعه تغییر یافت. نام این شهر در رژیم شاهنشاهی پهلوی که تازه تشکیل شده بود به صائین دژ
تغییر پیدا کرد و این نام به دشت کوچکی که شهر درآن قرار دارد محدود شده بود در حالی که در تاریخ این نام برای منطقه شمال تکاب و جنوب هشترود و قره اغاج و شهرستان شاهین دژ را شامل می‌شد. نام رسمی این شهر بعد از پیروزی نقلاب اسلامی همان شاهین دژ شهرت ساسانی خود را بازیافت. در گویش محلی به آن سايين قالا و شاهَن دژ و شاهان دژ گفته می‌شود.

آثار باستانی

۱- تنها بنای باقی مانده از ادوار گذشته پلی به ابعاد ۱۰×۹۰ که از دوران مغول بر روی رودخانه زرینه‌رود در روستای قیزکرپی حدود ۷ کیلومتری جنوب شاهین دژ می‌باشد.

۲ - تپه‌های که در زمان مغول برای مقابله با حمله دشمنان احداث گردید. هنوز به عنوان نماد هویت تاریخی این شهر می‌باشند پا برجاست.(سه تپه داخل شهر شاهین دژ٬ که هر سه دست ساز زمان مغول هستند)

۳ - دخمه بی‌بی کند (روستای بی بی کند): این دخمه تاریخی که قدمت چندین هزار ساله دارد، در بالای کوهی قرار گرفته‌است دارای دو اتاق همچنین سوراخهایی می‌باشد که به‌عنوان پنجره از آن استفاده می‌شده‌است. ستونهای کنده شده از سنگ در قسمت جلوی دخمه می‌باشد که با ظرافت خاصی کنده‌کاری شده و به آن شکل داده شده‌است. با توجه به طبیعت زیبای اطراف دخمه از مناطق دیدنی شهرستان شاهین‌دژ بشمار می‌آید. ولی
بعلت مسافت زیاد و شوسه و مالرو بدون مسیر عده کمی از این بنای تاریخی قدیمی دیدن می‌کنند

۴ - حمام قدیمی قپان شاهین‌دژ راسته قپان (خیابان شهید باکری): این حمام قدیمی که قدمتش به دوره قاجاریه برمی‌گردد در خیابان شهید باکری راسته قپان قرار گرفته‌است دارای یک درب کوچک بوده و فقط ستونها و قسمت کوچکی از حمام باقیمانده‌است. سقف و سایر قسمت‌ها ویران شده‌است ولی می‌توان با مرمت کامل اثر این حمام قدیمی را احیاء کرد

علت نام گذاری رودخانه زرینه‌رود به جغتو (جغاتو):

خواندمیر در حبیب‌السیر به جنگ بین آرپاخان و خواجه غیاث الدین محمد، اشاره کرده و چنین می‌نویسد: در حوالی جغتا هر دو شبکه به هم رسیده، دست به تیغ و خنجر بردند و خواجه از آرپاخان شکست خورده، پا به فرار نهاد و هلاکوخان مغول قریه حسین‌آباد را که در چند کیلومتری جنوب میاندوآب می‌باشد، به پایتخت تابستانی انتخاب و زرینه رود را به افتخار پسر چنگیزخان جغتای (‌جغتو) نامگذاری کردند.

مردم و زبان

زبان گفتاری غالب در منطقه ترکی آذربایجانی
است در بعضی مناطق بین چهاردلیها زبان ترکی به زبان اول تبدیل شده و در دیگر مناطق چهاردولی، ترکی به عنوان زبان دوم تکلم می‌شود. ترکیب جمعیت این شهرستان در روستاهای تابعه به این شکل است که غیر در مناطق کردنشین از اقوام و تیره‌های مختلف محلی هر یک علاوه بر تکلم به زبان ترکی لهجه‌ها و گویش های محلی خود صحبت می‌کنند . تشکیل شده است . از جمله این موارد
چهاردولی ، زعفرانلویی ، موصلانی ، شریبانی ، آجرلویی و هشترودی را می‌توان نام برد.^[۳]

زبان‌های رایج در نقاط گوناگون شهرستان شامل ترکی، لکی و کردی (کرمانجی و سورانی) می‌باشد. گویش‌ها را طوایف زاخورانی (زعفرانلو)، چهاردولی (چاردولی، چرداولی) شاقی (شُقاقی، شِکاکی)، موصولانی (موصلانلو٬ جلالی‌ها)، هشترودی (هشترویی٬ قره داغلی)٬ شاهسون (شاهسوان٬ شایسوان) قیچلی ها(به معنی پادارها) قرچی‌ها (یا قورچی به معنی ترکشدارها) شریبانی، آجرلویی و غیره تشکیل می‌دهند. این طوایف در گذشته ایل افشار٬ ایل چهاردولی و ایل شاهسون را تشکیل می‌دادند. اکنون هم ایل زعفرانلو و ایل سادات به زندگی عشایری ادامه می‌دهند. این شهرستان برای اینکه دارای منطقه مناسب برای زندگی عشایری است در گذشته مورد توجه بوده‌است چون شرق این شهرستان ییلاق و غرب شهرستان قشلاق است خود شهر شاهیندژ در منطقه قشلاق و در دشتی به همین نام قرار دارد که تابستان نسبتاً گرمی تا دیگر شهرهای استان دارد. مردم در غرب شهرستان به علت قرار گیری در کنار زرینه رود و دیگر رودها و دشت‌های مناسب به شغل کشاورزی مشغولند.

صنایع دستی شاهین دژ

شاهین دژ یا صائین دژ از قدیمی ترین و پرسابقه ترین شهرهای استان آذربایجان غربی است در این شهرستان و روستاهای اطراف آن در حدود ۱۰۰۰ خانوار و در هر خانوار حدود ۵ نفر به فعالیت در تولید صنایع دستی مشغولند علاوه بر این تعدادی کارگاه فرشبافی نیز در این شهرستان وجود دارد. عمده تولیدات شامل فرش٬ گلیم٬ جاجیم٬ و دست بافتهای پشمی است. در گذشته سفالگری نیز در منطقه رایج بوده که امروزه منسوخ شده‌است.

فرش بافی

قدمت فرشبافی نسبت به سابقه تاریخی این شهر بسیار محدود است. شاهین دژ شهری است تاریخی و مهاجر پذیر مهاجران اکثراً از ۲ تیره کرد و ترک می‌باشند که هر یک فرهنگ و صنایع دستی خاص خود را به همراه آورده‌اند. مهاجران ترک
زبان که بیشتر جزو عشایری می‌باشند تغییر شیوه معیشت داده و از کوچ نشینی به یکجا نشینی متمایل گشته‌اند اما همچنان به تولید دست بافتهای سنتی خود با هویت تاریخی فرهنگی خاصشان مشغولند. فرشهای تولید شده توسط این اقوام دارای طرح شکسته هندسی یا نیمه شکسته می‌باشد. رج شمار پایین (۳۵-۱۵) از مشخصات این نوع فرشهاست. مصالح مورد استفاده در بافت آنها اغلب به نوعی است که بصورت بومی و منطقه‌ای قابل تهیه و دسترسی است. پرز این قالی‌ها اکثراً پشمی و پودها پنبه‌ای و جنس تار چله نیز بیشتر پشمی و گاهی پنبه‌ای می‌باشد. صنعت نخ ریسی به صورت دقیق نیز در کنار فرش و برای جوابگویی به
تولیدات فرش این منطقه وجود دارد. ابعاد این فرشها اکثراً کناره (فرشهای طویل کم عرض) به طول ۵٫۱ تا ۶ متر و عرض ۵٫۰ تا ۵٫۱ متر بوده و گاهی در ابعاد قالیچه یا ۳×۲ نیز بافته می‌شوند. این فرشها اغلب سینه باف بوده و نقشه‌های ۳ ترنج- ۵ ترنج٬ لچک ترنج٬ گلدانی و افشان٬ به رنگهای زمینه لاکی٬ سرمه ای٬ و رنگهای شاد و درخشان در این فرشها متداول است نوع گره بکار رفته نیز اغلب متداول است که توسط قلاب یا دست به همراه چاقوی بافت زده می‌شود. اما مهاجرین کرد زبان دارای تولیدات متنوع تری هستند. فرش‌های تولید شده توسط آنها ریز بافت تر و دارای طرح‌های گردان و نیمه شکسته می‌باشند. رج شمار این فرش‌ها بین ۲۵ تا ۶۰ متنوع بوده و گاهی در بین آنها فرش‌های تمام ابریشم با رج شمار ۷۰ نیز مشاهده می‌گردد. ابعاد این فرش‌ها مختلف و بر اساس سفارش بازار متغیر است. نقشه‌های مورد استفاده یا مانند سایر نقشه‌های کردی٬ افشان٬ لچک٬ ترنج٬ ترنج دار٬ افشار٬ نقوش حیواندار٬ هراتی (ماهی در هم) شکسته و گردان و یا مانند نقشه فرشهای ریز بافت مثل تبریز٬ اصفهان و حتی قالیچه‌های تمام ابریشم و با نقشه شبیه به هم اما بسیار محدود می‌باشد. جنس مصالح این قالی‌ها در پرز اغلب پشم و گاهی ابریشم٬ در تار پنبه و ابریشم و در پود پنبه‌است. نوع گره استفاده شده هم گره متقارن (ترکی) و گاهی نامتقارن (فارسی) است رنگ زمینه این فرشها
سرمه‌ای٬ لاکی٬ پوست پیازی٬ کرم٬ بژ٬ نارنجی٬ قهوه‌ای سبز و... می‌باشد.

گلیم بافی و جاجیم بافی

در شاهین دژ گلیم‌های تمام پشمی یا گاهی پشم و پنبه‌ای توسط روستائیان و عشایر اسکان یافته بافته می‌شود. در این منطقه انواع گلیم‌های کردی و افشار و گلیم‌های محلی مخصوص اقوام ترک زبان تولید می‌گردد که بیشتر به رنگهای مخلوطی از قرمز٬ پشم خود رنگ٬ کرم سیاه و گاهی سبز و آبی می‌باشد. تولید جاجیم نیز مثل اکثر نقاط ایران در این شهرستان متداول است. جاجیم که
بافته‌ای ۲ رویه‌است دارای طرحها و رنگ بندی راه راه و هندسی است که توسط ماشین بافندگی دستی و زمینی بافته شده و فاقد پرز می‌باشد. مصارف مختلف جاجیم شامل روانداز٬ زیرانداز٬ رختخواب پیچ٬ روکرسی و غیره‌است بافت گلیم و جاجیم در منطقه صنعتی خانگی محسوب می‌شود و توسط زنان روستایی صورت می‌گیرد.

مدیا: دست بافته‌های پشمی

در این منطقه نیز مثل سایر شهرهای سردسیر استان بافت انواع محصولات پشمی به‌وسیله ۲ تا ۵ میل و بدست زنان شهر و روستا رواج دارد. انواع جورابها٬ دستکش٬ کلاه٬ شال گردن٬ شال کمر٬ زانو بند٬ ساق بند و حتی گاهی شلوار و جلیقه پشمی در طرحها و رنگهای زیبا (معمولاً سفید٬ قهوه‌ای و قرمز) بافته شده و جزو البسه پوشاک سنتی مردم این ناحیه در فصل سرد زمستان است.

سایر صنایع دستی

در گذشته ساخت وسایل سفالی و سبد و حصیربافی در این منطقه رایج بوده که امروزه تقریباً منسوخ شده‌است اما صنایع چوبی اخیراً در این شهرستان رایج شده و سهمی از تولیدات صنایع دستی منظم را بخود اختصاص می‌دهد ساخت و طراحی پایه مبل٬ صندلی٬ منبت کاری روی دسته مبل و صندلی و گاهی مجسمه سازی و نازک کاری چوب نیز در این شهرستان مشاهده می‌شود.

امکانات ورزشی و تفریحی

با استناد به آمارنامه سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان در سال ۱۳۷۹ شهرستان شاهیندژ دارای امکانات ورزشی زیر می‌باشد:

۱ میدان فوتبال چمن (۵ درصد از میادین فوتبال چمن کل استان)، ۱ میدان فوتبال خاکی (۵۵٫۵ درصد از میادین فوتبال خاکی استان)، ۱ زمین والیبال و بسکتبال سرپوشیده (۵٫۲ درصد از کل زمینهای والیبال و بسکتبال سرپوشیده استان)و فاقد زمین والیبال و بسکتبال روباز و زمین تنیس روباز و سرپوشیده می‌باشد و در مورد سایر رشته‌های ورزشی شامل (بدمینتون، شطرنج، ژیمناستیک،
تنیس روی میز و...) دارای ۲ واحد زمین روباز (۳۳٫۸ درصد از کل استان) و ۴ زمین سرپوشیده (۹۳٫۴ درصد از کل استان) است.

در سطح شهرستان شاهیندژ ۷ پارک وجود دارد. جمع مساحت پارکهای این شهرستان تا آخر سال ۱۳۸۰، ۶۴۰۰۰ مترمربع می‌باشد که سرانه فضاهای سبز برای شهرستان شاهیندژ توسط سازمان ۱۳٫۲ مترمربع ذکر شده‌است

جغرافیا

جاذبه‌های طبیعی این شهرستان عبارت‌اند از: رودخانه زرینه رود ، دره هولاسو، دره قیزکرپی، دره قره قیه (قره قایه)، کوه قلای کچان (جنوب غربی)، کوه قره داش (ضلع شرقی شهر)، دره آغاجاری (جاده تکاب)، دره زینالو، کوه پیر محمد ، دره گراو (جاده تکاب)، دشت شاهین‌دژ

کوه‌ها

این شهرستان در رشته‌کوه زاگرس واقع شده و مهمترین کوه‌های بالای ۲۰۰۰ متر آن عبارتند از:

آبشار قوزلو


رودخانه زرینه رود


مشخصات جغرافيايي

شاهین دژ یکی از شهرستان های استان آذربایجان غربی است که در ناحیه ی جنوب خاوری این استان واقع شده است. مرکز شاهين دژ در 46 درجه و 34 دقيقه درازای خاوری و 36 درجه و 40 دقيقه پهنای شمالی و در ارتفاع 1370 متری از سطح دريا واقع شده است. رود اخچه از ميان شهر می گذرد و زرينه رود و هاچه سو از ديگر رودها هستند. آب و هوای اين شهرستان معتدل و نسبتا خشک است. شهر شاهين دژ در 216 كيلومتری جنوب خاوری اروميه و در مسير جاده تكاب – ميان دوآب قرار گرفته است و از اين مسیر به درازای 58 كيلومتر به سوی شمال باختری تا شهرستان ميان دوآب و 79 كيلومتر به سوی جنوب خاوری تا شهرستان تكاب راه دارد.  

با استناد به آمارنامه استان در سال تحصيلي 80-1379 در شهرستان شاهيندژ تعداد آموزشگاههاي موجود در مقطع ابتدائي 114، راهنمايي 34، متوسطه عمومي و پيش دانش گاهي 15 واحد مي باشد و تعداد كلاس در مقطع ابتدايي 385، راهنمايي 167، متوسطه عمومي 123 واحد مي باشد سهم اين شهرستان از كل كلاسهاي استان در كليه مقاطع 95/2 درصد مي باشد. همچنين تراكم دانش آموز در كلاس تشكيل شده در كليه مقاطع تحصيلي 27 نفر مي باشد كه نسبت ميانگين استان در رتبه سوم قرار دارد.

تعداد كلاس و كادر آموزشي دوره هاي مختلف تحصيلي در شهرستان شاهيندژ بر حسب مناطق شهري و روستايي

اين شهرستان فاقد آموزشگاه هنري مي باشد و در سال تحصيلي 80-1379، 18299 دانش آموز در مقاطع مختلف تحصيل مي باشند كه از اين ميزان 91/42 درصد دانش آموز دختر و 09/57 درصد دانش آموز پسر مي باشند از كل دانش آموزان اين شهرستان 72/43 درصد در مناطق روستايي و 28/56 درصد در مناطق شهري مشغول به تحصيل مي باشند.

سهم اين شهرستان از كل دانش آموزان، پسر و دختر استان به ترتيب(81/2، 87/2، 74/2) درصد مي باشد.

در اين شهرستان 2 آموزشگاه استثنائي با 9 كلاس آموزشي و 13 كادر آموزشي به ارائه خدمات آموزشي به دانش آموزان استثنائي مي پردازند لازم به توضيح است كه در اين شهرستان در سال تحصيلي 80-1379، 77 دانش آموز مشغول به تحصيل مي باشند.

تعداد دانش آموزان شاغل به تحصيل در شهرستان شاهيندژ      بر اساس وضعيت مراكز آموزشي ( شهري ـ روستايي)

مركز فرهنگي و هنري

با استناد به آمار ادراه كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان در سال 1380 مراكز فرهنگي و هنري شهرستان شاهين دژ بشرح زير مي باشد:

4 كتابخانه عمومي (09/9 درصد از كتابخانه هاي عمومي استان) و 1 سينما با گنجايش 460 نفر‌(24/5 درصد از صندليهاي سينماي استان) و 11 مركز بازيهاي رايانه اي و 1 چاپخانه (04/2 درصد از چاپخانه هاي استان).

 
گليم بافي و جاجيم بافي
در شاهين دژ گليم هاي تمام پشمي يا گاهي پشم و پنبه اي توسط روستائيان و عشاير اسكان يافته بافته مي شود. در اين منطقه انواع گليم هاي كردي و افشار و گليم هاي محلي مخصوص اقوام ترك زبان توليد مي گردد كه بيشتر به رنگهاي مخلوطي از قرمز- پشم خود رنگ – كرم سياه و گاهي سبز و آبي مي باشد. توليد جاجيم نيز مثل اكثر نقاط ايران در اين شهرستان متداول است. جاجيم كه بافته اي 2 رويه است داراي طرحها و رنگ بندي راه راه و هندسي است كه توسط ماشين بافندگي دستي و زميني بافته شده و فاقد پرز مي باشد. مصارف مختلف جاجيم شامل روانداز- زيرانداز- رختخواب پيچ- روكرسي و غيره است بافت گليم و جاجيم در منطقه صنعتي خانگي محسوب مي شود و توسط زنان روستايي صورت مي گيرد.

 
دست بافته هاي پشمي
در اين منطقه نيز مثل ساير شهرهاي سردسير استان بافت انواع محصولات پشمي بوسيله 2 تا 5 ميل و بدست زنان شهر و روستا رواج دارد. انواع جورابها- دستكش- كلاه- شال گردن- شال كمر- زانو بند- ساق بند و حتي گاهي شلوار و جليقه پشمي در طرحها و رنگهاي زيبا  (معمولاً سفيد- قهوه اي و قرمز) بافته شده و جزو البسه  پوشاك سنتي مردم اين ناحيه در فصل سرد زمستان است.
 
ساير صنايع دستي
در گذشته ساخت وسايل سفالي و سبد و حصيربافي در اين منطقه رايج بوده كه امروزه تقريباً منسوخ شده است  اما صنايع چوبي اخيراً در اين شهرستان رايج شده و سهمي از توليدات صنايع دستي منظم را بخود اختصاص مي دهد ساخت و طراحي پايه مبل- صندلي- منبت كاري روي دسته مبل و صندلي و گاهي مجسمه سازي و نازك كاري چوب نيز  در اين شهرستان مشاهده مي شود.

خدمات بانكي

در سال 1380 شهرستان شاهيندژ داراي 3 شعبه بانك ملي(52/3 درصد از شعبات بانكي استان) و 1 شعبه بانك صادرات(72/1 درصد از شعبات بانك صادرات استان) و 2 شعبه بانك تجارت (59/2 درصد از شعبات بانك تجارت استان) و 1 شعبه بانك رفاه (22/3 درصد از شعبات بانك رفاه استان) و 1 شعبه بانك مسكن(5 درصد از شعبات بانك مسكن استان) و 4 شعبه بانك ملت (12/4 درصد از شعبات بانك ملت استان) و 1 شعبه بانك سپه (96/1 درصد از شعبات بانك سپه استان) و 4 شعبه بانك كشاورزي (77/6 درصد از شعبات بانك كشاورزي استان) و 1 شعبه مؤسسه مالي و اعتباري بنياد (09/9 درصد از شعبات مؤسسه در استان) و 1 شعبه مؤسسه قرض الحسنه و پس انداز بسيجيان مي باشد.

خدمات ورزشي و تفريحي با استناد به آمارنامه سازمان مديريت و برنامه ريزي استان در سال 1379 شهرستان شاهيندژ داراي امكانات ورزشي زير مي باشد: 1 ميدان فوتبال چمن (5 درصد از ميادين فوتبال چمن كل استان)، 1 ميدان فوتبال خاكي (55/5 درصد از ميادين فوتبال خاكي استان)، 1 زمين واليبال و بسكتبال سرپوشيده (5/2 درصد از كل زمينهاي واليبال و بسكتبال سرپوشيده استان)و فاقد زمين واليبال و بسكتبال روباز و زمين تنيس روباز و سرپوشيده مي باشد و در مورد ساير رشته هاي ورزشي شامل (بدمينتون، شطرنج، ژيمناستيك، تنيس روي ميز و ...) داراي 2 واحد زمين روباز (33/8 درصد از كل استان) و 4 زمين سرپوشيده (93/4 درصد از كل استان) است. در سطح شهرستان شاهيندژ 7 پارك وجود دارد. جمع مساحت پاركهاي اين شهرستان تا آخر سال 1380 ، 64000 مترمربع مي باشد كه سرانه فضاهاي سبز براي شهرستان شاهيندژ توسط سازمان 13/2 مترمربع ذكر شده است. خدمات عمومی در شهرستان شاهيندژ سيستم دفع فاضلاب وجود ندارد. بنا به گزارش شهرداري شهرستان شاهيندژ در شهرستان شاهيندژ 38 رفتگر (52/3 درصد از رفتگران استان) با 6 ماشين (87/2 درصد از ماشينهاي استان) كار جمع آوري و دفع زباله را بر عهده دارند و در اين شهرستان 80 زباله دان نصب شده است. در اين شهرستان 15 سرويس بهداشتي نيز وجود دارد. شهرستان شاهيندژ داراي يك گرمابه عمومي (85/1 درصد از كل گرمابه هاي استان) و فاقد گرمابه خصوصي است. مراكز خيريه كميته امداد خميني(ره) اصلي ترين مركز كمك رساني در شهرستان شاهيندژ مي باشد كه در اين شهرستان 1 شعبه دارد و به مسافراني كه نياز به كمك داشته باشند كمكهاي لازم را ارائه مي كند.       خدمات بهداشتي درماني با استناد به گزارش سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور در سال 1379 شهرستان شاهيندژ داراي 1 بيمارستان (16/4 درصد از بيمارستانهاي استان) با 116 تخت (11/3 درصد از تختهاي بيمارستاني استان) و 1 مركز بهداشت (14/7 درصد از مراكز بهداشت استان) و 1 آزمايشگاه دولتي (5 درصد از آزمايشگاههاي دولتي استان) و 1 آزمايشگاه خصوصي (22/2 درصد از آزمايشگاههاي خصوصي استان) و 1 راديولوژي دولتي (5 درصد از راديولوژيهاي دولتي استان) و فاقد راديولوژي خصوصي و فيزيوتراپي دولتي و خصوصي است و نيز داراي 1 داروخانه دولتي (14/7 درصد از داروخانه هاي دولتي استان) و 4 داروخانه خصوصي (46/2 درصد از داروخانه هاي خصوصي استان)و 8 مركز بهداشتي درماني (3 مركز شهري و 5 مركز روستايي) (27/4 درصد از مراكز بهداشتي درماني استان) و 52 خانه بهداشت (23/6 درصد از خانه بهداشتهاي استان) مي باشد. در سطح شهرستان شاهيندژ 24 پزشك عمومي (73/2 درصد از پزشكان عمومي استان) و 9 پزشك متخصص (52/1 درصد از پزشكان متخصص استان) و 5 دندانپزشك (12/2 درصد از دندانپزشكان استان) به مداواي بيماران مي پردازند.     خدمات ارتباطي با استناد به آمار نامه استان در سال 1379 شهرستان شاهيندژ داراي 1 اداره پست (66/6 درصد از ادارات پست استان) و 1 دفتر شهري و ناحيه پستي (88/5 درصد از دفاتر شهري و ناحيه پستي) و 6 نمايندگي پستي (76/5 درصد از نمايندگي هاي پستي استان) مي باشد و در اين شهرستان 7792 تلفن نصب شده كه از اين تعداد 7297 تلفن (در واحدهاي مسكوني6206 دستگاه و تجاري 657 دستگاه، و دولتي 434 دستگاه) مشغول به كار هستند. شهرستان شاهيندژ، 50 تلفن همگاني داخل شهري (83/2 درصد از تلفنهاي همگاني داخل شهري استان) و 11 تلفن همگاني راه دور (42/3 درصد از تلفنهاي همگاني راه دور استان) مشغول به كار هستند